Tomasz Pawlicki
1 Kompania Średzka
od utworzenia do rozwiązania
Środa Wielkopolska, 28 grudnia 1918 r., godz. 5.00 – 7.30.
- Probostwo: narada w której uczestniczą miedzy innymi: ks. Mieczysław Meissner, Adam Woźny, Wincenty Jankiewicz, Edmund Bembnista, Janusz Milewski, Alfred Milewski, Jan Maria Milewski w trakcie której podjęto decyzję o utworzeniu jednej kompanii piechoty w sile 120 ludzi, a dowództwo powierzono podporucznikowi artylerii Alfredowi Milewskiemu.
Po podjętych decyzjach Alfred Milewski wyznacza na swego zastępcę i dowódcę 1 plutonu wachmistrza podchorążego artylerii Jana Milewskiego, na dowódcę 2 plutonu kaprala podchorążego kawalerii Józefa Milewskiego (Inek), na adiutanta i oficera do zadań specjalnych bombardiera z cenzusem Witolda Milewskiego.
- Stary Rynek: pełen ludzi, przybywa dowództwo 1 kompanii, Alfred Milewski przemawia wspominając o walkach w Poznaniu i o powierzeniu mu sformowania kompanii strzeleckiej, wybrano 75 strzelców po 25 do każdego plutonu, kompania przemaszerowała do Kolegiaty.
- Kolegiata: kompania stanęła w nawie głównej przed wystawionym Najświętszym Sakramentem. Na wezwania ks. Mieczysława Meissnera klęcząc złożyła przysięgę na wierność Bogu i Ojczyźnie.
- Komenda obwodowa: ochotnicy otrzymują karabiny i bagnety oraz po 100 sztuk amunicji.
- Zakład Sióstr Miłosierdzia przy Nowym Rynku: ochotnicy otrzymują prowiant.
- Dworzec kolejowy w Środzie: około godz. 7.30 wyjazd pociągiem do Poznania.
Poznań, 28 grudnia 1918 r. - 31 grudnia 1918 r.
- Przemarsz w kolumnie czwórkowej z dworca kolejowego w Poznaniu do hotelu Bazar.
- Pierwsze zadanie: obrona wylotu ul. Półwiejskiej przed ewentualnymi próbami wtargnięcia saperów niemieckich do śródmieścia od strony Wildy.
- Zdobycie 2 karabinów maszynowych i kilkunastu skrzyń nataśmowej amunicji.
- Obsadzenie głównego urzędu pocztowo – telegraficznego przy al. Marcinkowskiego i ul 23 Lutego z zadaniem obrony gmachu przed próbą jego odbicia przez Niemców
- Przekazywanie przez harcerzy meldunków z urzędu do Bazaru.
- Wycofanie kompanii do koszar przy ul. Księcia Józefa.
Środa Wielkopolska, 31 grudnia 1918 r. – 2 stycznia 1918 r.
- Sylwester godz. 15.00 wyjazd z Poznania do Środy, gdzie powitano powstańców jako bohaterów, przemarsz na rynek i powitanie, krótkie nabożeństwo i zakwaterowanie w nowej szkole katolickiej w pobliżu poczty.
- Nowy Rok nabożeństwo w kościele, wymiana 1/3 składu kompanii, liczebność kompanii wzrosła do 155 osób.
Poznań, 2 stycznia 1919 r. – 3 stycznia 1919 r.
- 2 stycznia powrót do Poznania.
- 3 stycznia zadanie obrony miasta w okolicy rozwidlenia ul. Bukowskiej i Grunwaldzkiej oraz Ogrodu Zoologicznego.
Biedrusko, 4 stycznia 1919 r. – 15 stycznia 1919 r.
- 4 stycznia 1919 roku, godz. 8.00 wymarsz z Poznania do Biedruska, celem zagospodarowania majątku po żołnierzach niemieckich.
- W trakcie pobytu w Biedrusku Powstańcy złożyli po raz drugi przysięgę, po mszy świętej odprawionej w parafii Chojnica.
Poznań, 15 stycznia 1919 r.
- 15 stycznia wymarsz z Biedruska do Poznania, gdzie skierowano kompanię do koszar piechoty przy ul. Grunwaldzkiej.
- Na uroczystej zbiórce kompanii nastąpiło wręczenie przez Adama Woźnego ufundowanego przez jego matkę sztandaru. Na amarantowym tle widniał wizerunek orła białego i napis „1 Kompania Średzka”.
- Po uroczystości przemarsz na Dworzec Główny i odjazd o godz. 15 z minutami w kierunku Buku i Opalenicy.
Nowy Dwór, 15 stycznia 1919 r. – 31 stycznia 1919 r.
- Dojazd pociągiem do Chrośnicy i przemarsz do Nowego Dworu z rozkazem zluzowania kompanii bukowskiej.
- Zakwaterowanie w folwarku i we dworze w Nowym Dworze przy Zbąszyniu.
- 23 stycznia 1919 r. patrol w składzie: Józef (Inek) Milewski, Władysław Fiedler, Jan Stengert, Stanisław Woszak i Wojtczak, miał za zadanie rozpoznać przedmieścia Zbąszynia.
Chrośnica, 31 stycznia 1919 r. – koniec lutego 1919 r.
- 31 stycznia 1919 r. kompania średzka została zluzowana przez kompanię opalenicką i odmaszerowała do Chrośnicy.
- 1 lutego Alfred Milewski został mianowany dowódcą 3 batalionu, a Jan Maria Milewski dowódcą 1 kompanii średzkiej.
- Skład 3 batalionu: 1 kompania średzka, bukowska i opalenicka.
- 2 lutego 1919 roku po nabożeństwie kompania została po raz trzeci zaprzysiężona.
- Przesunięcie 1 kompanii przez Stefanowo do wsi Perzyny.
- Wycofanie jako stały odwód do wsi Chrośnica.
- 17 luty 2019 pomoc kompanii opalenickiej w obronie Nowej Wsi Zbąskiej.
- Powrót do Chrośnicy.
- Pomoc dla Łomnicy.
- Powrót 1 kompanii średzkiej do Chrośnicy, gdzie zastało ich zawieszenie broni na podstawie zawartego rozejmu 16 lutego 1919 roku w Trewirze.
Pod koniec lutego przesunięcie 1 kompani średzkiej z Chrośnicy do Zakrzewa jako odwód 3 batalionu.
1 marca wcielono 1 kompanię średzką do 4 batalionu Grupy Zachodniej.
Rozformowanie w czasie pobytu w Wolsztynie.
1 kompania średzka w swoim powstańczym składzie przestała istnieć.
Opracowano na podstawie książki z prywatnego archiwum Marii Mielcarzewicz „Przeciw pruskiemu zaborcy. Wspomnienia i listy uczestników Powstania Wielkopolskiego” ( Jan Maria Milewski – Pierwsza Kompania Średzka). Wybór i opracowanie Ludwik Gomolec i Bogusław Polak.