Andrzej Gogulski
Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego
Dla Ciebie Polsko i dla Twej Chwały…
Słowo Polska znaczy dla nas Wszystko! Było na ustach i w sercach naszych rodaków od zawsze. Szczególnie mocno brzmiało zwykle w godzinach próby naszego patriotyzmu, czyli w najtrudniejszych okresach naszej historii. Piotr Wysocki inspirator powstania listopadowego miał świętą zasadę, której był wierny: „Wszystko dla Ojczyzny, nic dla siebie”. Basia Baczyńska, żona Kamila, powstańca warszawskiego i poety napisała w swoim szkolnym zeszycie „ Ja tak bardzo kocham Polskę”. Wielkopolanie doświadczeni ponad wiekową pruską niewolą, także swoje serce poświęcili Ojczyźnie. Twórcy pomnika bohaterskich Powstańców Wielkopolskich 1918/19 r. na średzkim cmentarzu, zamieścili na cokole krzyża sentencję „Dla Ciebie Polsko i dla Twej Chwały”. Tak, jak gdyby budowniczowie pomnika chcieli odpowiedzieć tym, którzy być może kiedyś będą się zastanawiać dlaczego tu spoczywają Ci, którzy w 1918 roku nie pytali o nic, i poszli w bój z pruskim zaborcą. Czasem ku naszemu zdziwieniu powstają pomniki niemalże z dnia na dzień, bo grupa jakichś osób uznała, że ten „ktoś” zasłużył aby postawić go na cokole, chociaż jeszcze Naród nie dał mu rozgrzeszenia za czyny zawinione i nie zawinione. Powstańcy Wielkopolscy 1918/1919 roku, ich rodziny i pięć pokoleń Wielkopolan czekali ponad sto lat aby Ojczyzna, za którą oddawali życie, a czasem za swoją ofiarność musieli usiąść przy śmietniku przymierając głodem i bez dachu nad głową, uznała, że „zasłużyli” na swoje święto. Chociaż słowo „zasłużyli” jest tu raczej nie na miejscu bo Wielkopolanie walczyli i ginęli nie dla zasług… W grudniu 1918 roku Polacy po raz pierwszy od ponad stu lat szykowali się do Świąt Bożego Narodzenia w Niepodległej Ojczyźnie. Ale nie wszyscy, bo Polska wróciła na mapę Europy bez Wielkopolski, która wciąż stanowiła część państwa pruskiego. Mieszkający tu Polacy wiedzieli, że przecież nie gdzie indziej jak w centrum wielkopolskiej ziemi rodziło się państwo polskie, to przecież tutaj Mieszko przyjmował chrzest. Wielkopolska to Macierz naszej Ojczyzny, te ziemie musiały znaleźć się w granicach odradzającej się Polski. I tak się stało. Przyjazd do Poznania Ignacego Paderewskiego w drugi dzień świat 26 grudnia 1918 roku, spowodował niespotykany entuzjazm mieszkańców. Ten wybitny Polak, nazwany słusznie Ojcem Niepodległości napisał w swoich pamiętnikach: „Zapadł już wieczór i mnóstwo ludzi trzymało w ręku pochodnie. Naprawdę nieczęsto można ujrzeć takie powitanie. Wszyscy mnie pozdrawiali. Nie chodziło tu oczywiście o moją osobę, ale okoliczności uczyniły mnie przez chwilę symbolem idei. To wielki zaszczyt. […].Musiałem wreszcie wyjść na balkon i przemówić do tłumu, który wypełniał już nie tylko olbrzymi plac przed „Bazarem”, ale i przyległe ulice.” . Następnego dnia 27 grudnia rozpoczęło się powstanie wielkopolskie, które trwało do 16 lutego 1919 roku. Ruszyła machina, która przez pięć pokoleń wlewała w polskie serca i umysły wiarę i nadzieję, że wymarzona Polska przyjdzie! W tamte grudniowe dni 1918 r. nie było takiego mocarza, który dałby radę tę Wiarę zniszczyć. To niezwykłe poruszenie i „zapach” wolności dotarł do wszystkich zakątków Wielkopolski, a średzkie kompanie odegrały w tym niezwykłym starciu rolę nie do przecenienia. Swoje życie oddało prawie 2300 powstańców - dla Ciebie Polsko i dla Twej Chwały. Ostatecznie Niemcy 28 czerwca 1919 roku podpisały warunki traktatu pokojowego. Sukcesy powstańcze w Poznańskiem przyczyniły się do patriotycznego ożywienia polskiego ruchu narodowego na Pomorzu i Śląsku. 20 sierpnia 1919 roku Armia Wielkopolska przeszła pod zwierzchnictwo Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego i Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, a potem jej żołnierze (niemalże 100 tysięcy!), złotymi zgłoskami zapisali się w wojnie z bolszewikami 1920 - 1921 r. Wielkopolska wniosła znaczny wkład materialny do odradzającego się państwa polskiego – potencjał ekonomiczny i rolny tego regionu był wyższy niż pozostałych dzielnic - dla Ciebie Polsko i dla Twej Chwały!
Trzeba było ponad stu lat aby zwycięski zryw Wielkopolan został doceniony przez Naród, Parlament i Prezydenta RP. Wielkopolskie instytucje, samorządy, organizacje, stowarzyszenia i pojedyncze osoby zajmujące się edukacją i upowszechnianiem historii zaapelowały do władz państwowych, aby dzień 27 grudnia, stał się „świętem narodowej dumy ze zwycięstwa” „Jako dumni potomkowie Powstańców Wielkopolskich, tych pokoleń naszych braci sióstr, którzy ponad 100 lat temu bohatersko upomnieli się o powrót na mapę Europy i świata wymazanej przez mocarstwa zaborcze Ojczyzny, zwracamy się z apelem o ustanowienie dnia 27 grudnia świętem państwowym, świętem wszystkich Polaków”. Pomysłodawcami apelu byli: Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, Fundacja Zakłady Kórnickie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, poznański oddział Instytutu Pamięci Narodowej, Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918 -1919 oraz Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski. Apel o ustanowienie święta poparło swoimi podpisami ponad 8 tysięcy osób i ponad 160 samorządów. 6 września 2021 r. w ogrodach Pałacu Prezydenckiego w Warszawie, delegacja samorządowców, historyków, regionalistów i mieszkańców Wielkopolski, przekazała apel Prezydentowi RP o ustanowienie dnia wybuchu Powstania Wielkopolskiego świętem państwowym. W dniu 23 listopada 2021 r. Prezydent RP podpisał ustawę o ustanowieniu Narodowego Dnia Zwycięstwa Powstania Wielkopolskiego. W preambule ustawy z dnia 1 października 2021 r. czytamy: „W hołdzie bohaterom – uczestnikom narodowego zrywu z lat 1918 – 1919, którzy wyzwolili Wielkopolskę spod panowania niemieckiego i przyłączyli ją do odrodzonej Rzeczypospolitej” Dla nas Wielkopolan i przodków bohaterskich powstańców, dzień 27 grudnia ustanowiony Narodowym Dniem Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, to niezwykle doniosłe wydarzenie. Ale o tę decyzję podobnie jak o wolność w 1918 r., Wielkopolanie znowu musieli upomnieć się sami. A czekali na to Święto sto lat i jeszcze kilka lat dłużej. Nie byłoby tego sukcesu, gdyby nie zaangażowanie wielkopolskich parlamentarzystów, samorządowców, instytucji kultury i zwykłych ludzi, którzy pośpieszyli złożyć podpis pod poparciem apelu, w tym naszej średzkiej społeczności a szczególnie członków Stowarzyszenia Rodzin Powstańców Wielkopolskich w Środzie Wielkopolskiej.
W tym roku po raz pierwszy obchodziliśmy rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego 1918/19 roku, jako Święto Narodowe. Niech powstańcze i biało czerwone flagi, które z dumą powiewały na ulicach naszych miast, w miejscach pamięci, pomnikach i na naszych domach, przypominają nam o naszej powinności i obowiązkach wobec Ojczyzny każdego dnia. Nie tylko w dniu kolejnej rocznicy… Pisząc te słowa dopada mnie smutna refleksja, że być może w zeszytach uczniów nie znajdziemy już pięknych słów „Ja tak bardzo kocham Polskę”, i że być może nikt na państwowych urzędach nie pamięta słów pułkownika Wysockiego „Wszystko dla Ojczyzny nic dla siebie”... Ale pocieszam się zaraz myślą, że każdy dzień poświęcamy dla Ciebie Polsko i dla Twej Chwały…